«Усё было максімальна натуральна: як дождж ідзе ці як сабачка пі*яе». Света Бень і Яўген Кучмейна выпусцілі альбом-глыбу “Карова белая”

Іван Марозька пагутарыў са стваральнікамі рэліза, які з вялікай верагоднасцю стане галоўнай падзеяй на беларускай метафізічнай сцэне. І Света, і Яўген паасобку працуюць з няпростымі матэрыямі, і ў выніку іх калабарацыі, у адным з паралельных сусветаў, магла б узнікнуць чорная дзіра, якая б усіх нас праглынула. Але ў існым – атрымалася моцная, складаная, тонкая і часам іранічная, вельмі шчырая і вялікая праца.

Света Бень — беларуская паэтка, спявачка, рэжысёрка, зараз жыве ў Берліне. Пасля 15-гадовай эпохі "Серебряной свадьбы", стварае моцныя сольныя і дуэт-праекты

Яўген Кучмейна — беларускі музыка, singer-songwriter, вядомы па сваім сольным праекце .К (tochka K).

Альбом выйшаў 14 жніўня, прайшло зусім мала часу. Як вы жывяце гэтыя першыя дні пасля прэм'еры, пра што думаеце і як гэта ўсё перажываецца?

Жэня: Я спрабую рыхтавацца да канцэрта, хаця вельмі хацелася б адпачыць хаця б месяц. А так — нічога асаблівага: хаджу ў лес, чышчу зубы, жыву сваё жыццё. Ну і часам праглядаю артыкулы, што пішуць пра альбом.

Света: Не ведаю, у мяне вельмі цяжкі стан — быццам ты цалкам спустошаны, усё выклаў і ўсё зрабіў. Гэта як пасля родаў: здаецца, што больш ніколі ў жыцці ў гэта не ўвяжуся.

А калі для вас надыходзіць гэты пункт нараджэння альбома: у момант задумы, стварэння ці менавіта выхаду?

Света: Па-сапраўднаму ён нараджаецца, напэўна, калі запіс цалкам скончаны, зведзены і адслуханы — калі мы вырашылі, што больш нічога не дадаем. Гэта кропка. Але момант прад'яўлення яго людзям як паслання — гэта яшчэ больш зафіксаваны момант нараджэння, нейкі сакральны акт.

Жэня: Калі казаць пра працэс, то ўсё пачынаецца з замыслу. Недзе год таму я падумаў, што хачу запісаць Свету, зрабіць нешта накшталт сольніка. Паступова ў працэсе рэалізацыі ўсё фармуецца, таму нейкую адну яўную кропку вылучыць складана, ды і не трэба.

Як змяняліся вашы адносіны ў працэсе працы? Сумесны запіс альбома – гэта гучыць вельмі значна, гэта ж не проста «поле перайсці».

Жэня: Мы станавіліся ўсё больш «значнымі». Шмат сіл ідзе на тое, каб паверыць у тое, што ты робіш, — не ў сэнсе месіянства, а проста ўнутрана ўсвядоміць, што гэты шлях адзіны правільны і з яго нельга зварочваць. Каб гэта зрабіць, трэба «залезці ў выварат» адзін аднаму, прайсці праз цяжкасці. Але ў цэлым усё нармальна.

Гэта ж складаней, чым працаваць з гуртом у класічным разуменні? Тут глыбокія песні, асабістая рэфлексія, патрэбны пошук агульных пунктаў гледжання.

Света: Мне здаецца, гэта ўнікальная сітуацыя. У Ягора Летава ёсць фраза пра тое, як цяжка пачынаць камунікацыю, бо адбываецца доўгае і пакутлівае супастаўленне паняццяў. У нас жа гэтае супастаўленне было першапачатковым і натуральным, усё развівалася вельмі арганічна. З гуртом значна складаней, бо там шмат людзей і гэта пакутлівае супастаўленне паняццяў (і іх адсутнасці) памнажаецца ў разы. А тут быў проста гарманічны рух наперад.

Жэня: З гуртом складаней, бо кожнаму трэба ісці на кампраміс, нехта можа затаіць крыўду. Калі людзей менш, лягчэй дамовіцца. У асноўным мы былі ўдваіх, падстройваліся адзін пад аднаго. Да таго ж, я вельмі хацеў папрацаваць менавіта са Светай — такіх singer-songwriters, з якімі мне хацелася б папрацаваць, амаль няма. Мы загадзя сышліся па гусце і канцэпцыі таго, што хочацца выказаць.

Ці была для вас у гэтай працы нейкая навізна, адкрыцці ў саміх сабе?

Света: Для мяне — не. Проста песні набылі тое гучанне, якое першапачаткова было ў маёй галаве, але якое я сама ніколі б не рэалізавала. Жэня — адзіны чалавек у свеце, які мог гэта зрабіць. 

Адбылося нейкае важнае мысліцельнае і творчае зліццё. Усё было максімальна натуральна: як дождж ідзе ці як сабачка пісяе — прыгожа, чароўна і правільна.

Жэня: Для мяне ўсё было і новым, і старым адначасова. Але ў гэтым альбоме адсотак таго, чаго я хацеў дабіцца і што атрымалася ў выніку, вышэйшы, чым у папярэдніх працах. Мы выдалі гэта як калабарацыю, але ў мяне адчуванне, быццам я запісаў свой уласны альбом, быццам гэта мае песні. Я слухаю голас Светы, і ён адчуваецца як мой. Гэта вельмі свежае і дзіўнае пачуццё.

Многія водгукі кажуць, што альбом вельмі сумны, хоць і са «светлым сумам». А мне ён месцамі падаўся нават іранічным. Які ён для вас?

Света: Мне здаецца, гэта ўвогуле танцавальны, вясёлы і вельмі жыццесцвярджальны альбом. Калі б мы хацелі запісаць сапраўды сумны альбом, паверце, ён быў бы вельмі сумным. Але такой задачы не стаяла.

Жэня: Задачай было зрабіць максімальна добры альбом, рэалізаваць паэтычны патэнцыял і задуму, якая ўжо была ў саміх песнях. Трэба было зрабіць прыгожа тое, што з'явілася ў гэты час. Гэтыя песні, – і старыя, і новыя, – цяпер вельмі актуальныя. Альбом больш адлюстроўвае ўнутраны стан, чым знешнюю рэальнасць, хоць мяжы тут размытыя.

Альбом ужо стаў падзеяй, пра яго шмат кажуць. Ці можа гэта стаць камерцыйным поспехам? Вы думалі пра гэты бок?

Света: 

Любы музыка хоча аднойчы прачнуцца, як Курт Кабэйн, і знайсці ў паштовай скрыні паведамленне пра велізарную суму на рахунку. Але мы для гэтага нават пальцам паварушыць не хочам і не будзем.

Жэня: У мяне нават паштовай скрыні няма, я магу толькі ў лес па грыбы схадзіць. Дзякуй Сашу Багданаву, ён зрабіў шмат працы, каб людзям было зручна атрымаць матэрыял. Камерцыйныя пытанні для мяне складаныя, я ў іх не разбіраюся і не збіраюся. Хочацца жыць лягчэй у бытавым сэнсе, але мой бок — гэта запіс.

Калі б чалавек ніколі вас не чуў, якую адну песню з гэтага альбома вы б параілі паслухаць?

Света: У мяне з гэтым вялікія праблемы. Я вельмі розны чалавек, і песні розныя. Мяне раздражняе, калі па адным творы робяць высновы пра ўсю творчасць. Па адной песні нічога не зразумееш. Таму я б сказала: паслухай альбом, пачытай казкі народаў свету, Евангелле, а лепш за ўсё — схадзі ў лес. Каму трэба, той нырне глыбока і ўбачыць шматслойнасць. Гэта цудоўная сатворчасць са слухачом, калі ён дадае свае сэнсы.

Жэня: Я салідарны са Светай. Форма альбома простая, ён лёгка разумеецца, але пры гэтым ён шматслойны і па паэзіі, і па гуку. Гэта музыка не для фону, пад яе нельга ездзіць на машыне ці скакаць з парашутам. Трэба садзіцца і слухаць, як «Гражданскую Оборону». У нас атрымалася 14 маленькіх альбомаў, таму вылучыць адзін трэк немагчыма. Мы рабілі кожную песню з любоўю і сумленнасцю, яны ўсе нам дарагія.

Зараз вы рыхтуецеся да тура. Гэта нейкая новая гісторыя для гэтых песень? Яны будуць гучаць інакш, чым у студыі?

Света: Для нас гэта эксперымент. Мы спрабуем захаваць гучанне, набліжанае да запісу, што ўдваіх зрабіць вельмі складана. Я больш канцэртны выканаўца, студыя для мяне — кашмар, бо я баюся фіксаваць «палёт матылька». Але цяпер усё наадварот: я аддала ўсю сябе гэтаму альбому і цяпер баюся выходзіць на сцэну. У мяне паніка і жах, я не разумею, што там буду рабіць. Еду проста каб абняць сяброў у розных гарадах. Вельмі добра ўяўляю сябе пасля канцэрта з бутэлькай віскі ў коле сяброў, а вось тое, што будзе да гэтага — не.

Жэня: Я больш перажываю за тэхнічны бок. Вельмі стаміўся пасля запісу, а трэба адразу ехаць і граць. Прыкладна 2/3 праграмы будуць з плэйбэкамі, бо на паўнавартасны склад з чатырох музыкаў і гукарэжысёра ў нас няма рэсурсаў. Я не фанат плэйбэкаў, але трэба шукаць кампраміс. Будзем натхняцца такімі гуртамі, як Sleaford Mods.

Альбом падаўся мне вельмі кінематаграфічным. Папрашу напрыканцы назваць вас фільм з саўндтрэкам, які вас моцна ўразіў?

Жэня: З апошняга — «Праект "Канец свету"» з Гослінгам, там вельмі мілы і арганічны саўндтрэк. Яшчэ спадабаўся апошні фільм Вернера Херцага «У пагоні за сланом» з цікавымі народнымі спевамі.

Света: Я скажу пра фільм Брэсона «Дух дзьме, дзе хоча» (ці «Прысуджаны да смерці ўцёк»). Саўндтрэк я там не памятаю, але менавіта гэтае кіно натхніла мяне на напісанне ўласнай песні «Дух дышит, где хочет». Для мяне больш каштоўныя тыя фільмы, якія натхняюць на стварэнне свайго, чым чужыя саўндтрэкі.