Прэмія імя Францішка Аляхновіча — грашовая ўзнагарода за творы, напісаныя ў зняволенні або пра яго
Прэмія імя Францішка Аляхновіча — літаратурная ўзнагарода Беларускага ПЭНа за творы, напісаныя ў зняволенні, узноўленыя пасля яго або прысвечаныя ўласнаму досведу зняволення. Прэмію заснавалі ў 2013 годзе Беларускі ПЭН і беларуская служба «Радыё Свабода». Гэты сезон пераходны: ён ахоплівае творы, напісаныя з 1 кастрычніка 2025 года да 31 снежня 2026 года, а ў 2027 годзе прэмія ўпершыню будзе грашовай.
Для каго:
Аўтары і аўтаркі арыгінальных дакументальных і мастацкіх твораў у любых літаратурных жанрах — прозе, паэзіі, драматургіі і іншых. Твор павінен адпавядаць адной з умоваў:
- Напісаны ў зняволенні;
- Узноўлены аўтарам(-кай) пасля таго, як рукапіс знішчылі або канфіскавалі ў зняволенні;
- Прысвечаны зняволенню, праз якое прайшоў сам аўтар(-ка).
Іншыя ўмовы:
- Твор напісаны паміж 1 кастрычніка 2025 года і 31 снежня 2026 года;
- Мова твора — беларуская або расейская;
- Прымаюцца і апублікаваныя, і неапублікаваныя творы;
- Абмежаванняў паводле ўзросту, грамадзянства і месца жыхарства аўтараў(-ак), а таксама месца публікацыі няма;
- Удзельнічаць могуць пераможцы і лаўрэаты(-кі) папярэдніх гадоў;
- Ад аднаго аўтара(-кі) можна падаць любую колькасць твораў.
Не могуць падавацца творы, аўтарамі(-камі) або суаўтарамі(-камі) якіх з’яўляюцца сябры журы, каардынатар(-ка), людзі, якія падлічваюць галасы, а таксама людзі, звязаныя з кантрольна-рэвізійнымі органамі арганізатараў.
Што прапануецца:
- Грашовая ўзнагарода для пераможцы — памер вызначыць арганізатар цягам прэміяльнага сезона;
- Дадатковая ўвага да твораў, калі журы сфармуе доўгі і кароткі спісы намінантаў.
Для заяўкі патрэбныя:
- Звесткі пра намінатара, які вылучае твор: імя і прозвішча або назва арганізацыі, e-mail, кантакт у месенджары;
- Кароткая творчая біяграфія аўтара(-кі) або кожнага з суаўтараў(-ак) і іх кантакты — тэлефон і e-mail (або кантакты прадстаўнікоў(-ніц));
- Звесткі пра зняволенне: перыяд (даты і тэрміны), абставіны, прычыны пераследу і ці знаходзіцца аўтар(-ка) у зняволенні на момант падачы;
- Для апублікаванага твора — поўная назва, выдавецтва, год выдання і ISBN кнігі або спасылка на публікацыю; для неапублікаванага — назва і год напісання;
- Тэкст твора ў электронным выглядзе і вокладка (калі ёсць).
Твор можа ўдзельнічаць у конкурсе толькі са згоды аўтара(-кі) — або ўсяго аўтарскага калектыву ці асобных яго сяброў. Калі аўтар(-ка) знаходзіцца ў зняволенні і не можа падаць заяўку сам(-а), гэта могуць зрабіць блізкія сваякі або іншыя ўпаўнаважаныя асобы.
Адбор:
Творы ацэньвае журы. Калі журы палічыць гэта мэтазгодным, яно ўпершыню сфармуе доўгі і кароткі спісы намінантаў(-к). Пададзеныя творы не рэцэнзуюцца і не вяртаюцца.
Таймлайн:
- Прыём заявак — да 20 студзеня 2027 года, 23:59 па беларускім часе (21:59 CET);
- Тэрміны асобных этапаў арганізатар абвяшчае на сайце і ў сацсетках Беларускага ПЭНа;
- Пераможцу абвесцяць у лістападзе 2027 года.
Арганізатар:
Беларускі ПЭН. Прэмію заснавалі ў 2013 годзе Беларускі ПЭН і беларуская служба «Радыё Свабода». Яна носіць імя драматурга, пісьменніка і журналіста Францішка Аляхновіча, які сам прайшоў праз зняволенне і апісаў гэты досвед у кнізе «У капцюрох ГПУ». Поўныя ўмовы — у статуце(знешні сайт) і рэгламенце(знешні сайт) прэміі.
Важна:
- Аўтарскія правы застаюцца ў праваўладальнікаў. Падаючы твор, яны бясплатна перадаюць арганізатару неабмежаваныя невыключныя правы выкарыстоўваць вокладку і фрагменты твора (да пяці старонак) у сувязі з конкурсам. Самі творы могуць захоўвацца ў архіве конкурсу;
- Па просьбе намінантаў(-ак) і са згоды арганізатара імя і прозвішча аўтара(-кі) і назву твора можна не раскрываць публічна;
- Памер грашовай узнагароды пакуль не вызначаны;
- Кнігу, якая выйдзе да 31 снежня 2026 года, можна падаць на пачатку студзеня. Тым, хто плануе хутка выдаць твор, арганізатары раяць падаваць яго ўжо пасля выдання.